Ekklesia
Kerk was voor mij een plek waar ik op zondag heen ging, waar ik mensen (de gemeente) en God ontmoette.
Mijn associatie was zowel gebouw (bijv. ‘een oude kerk’) als Gods gemeente. Welke associatie(s) heb jij als je “kerk” hoort?
Mat. 16:18(HSV) En Ik zeg u ook dat u Petrus bent, en op deze petra zal Ik Mijn gemeente [ekklesia] bouwen, en de poorten van de hel zullen haar niet overweldigend.
In Mat. 16:18 noemt Jezus voor het eerst ekklesia. Dit woord wordt meestal vertaald met kerk of gemeente. Ekklesia was een seculier woord, een begrip uit het Romeinse rijk. Een opvallende keuze. De grote opstand, die leidde tot de complete verwoesting van Jeruzalem in het jaar 70 na Christus, was vanwege de zoveelste botsing tussen de joodse en de Romeins-Griekse cultuur. De Joden waren fel anti die heidense Romeins-Griekse cultuur. Ze haatten het.
Dat Jezus een term gebruikte uit die gehaatte cultuur was dus opmerkelijk, en heel bewust.
Laten we eerst dat woord beter bekijken.
Grieks: ἐκκλησία (ekklēsia)
Betekenis: letterlijk “uitgeroepenen” (ek = uit, kaleō = roepen).
Achtergrond: In de Griekse wereld was een ekklēsia een vergadering van burgers die door de stad werden geroepen om besluiten te nemen. Niet iedereen mocht komen — alleen wie het burgerschap had. Wat de ekklesia besloot gebeurde.
Kijken we dan naar vers 19:
En Ik zal u de sleutels van het Koninkrijk der hemelen geven; en wat u bindt op de aarde, zal in de hemelen gebonden zijn; en wat u ontbindt op de aarde, zal in de hemelen ontbonden zijn.
Dit is een tekst die niet gemakkelijk te vatten is. Veel vertalers kwamen er niet goed uit, ik denk omdat ze niet goed begrepen waar dit over gaat. Als je kijkt naar de grondtekst dan zijn de woorden die hier staan voor binden en ontbinden, deo en luo. Voor de joodse leraren/rabbijnen waren dit gangbare woorden voor het verbieden of juist toestaan van iets. (Dat was ook/juist in het hebreeuws zo)
In het Nederlands lijkt het vers te zeggen dat als wij iets binden op de aarde dat dan de hemel dat als het ware overneemt en het dan daar ook gebonden is. Maar de vervoegingen die in het Grieks hier gebruikt worden zeggen het juist precies andersom: we binden iets op aarde omdat dat in de hemel ook gebonden is. Hier zie je heel mooi terug wat Jezus Zijn discipelen leert in Mat. 6:10: Uw wil geschiede, zoals in de hemel zo ook op de aarde.
In vers 19 zegt Jezus dus dat we de autoriteit hebben om op aarde te brengen wat al in de hemel is (Gods wil).
Autoriteit is gedelegeerd gezag, wij voeren uit, namens God. Dat gezag én die macht hebben wij gekregen. Zo was het bij de schepping (Gen 1:28… vervul de aarde en onderwerp haar, en heers …) en zo is het sinds Jezus’ “Het is volbracht!” weer. (Rom 5:17 … in het leven regeren door de Ene, namelijk Jezus Christus.)
Dan gaan we terug naar vers 18 en let goed op dat Jezus hier zegt “… zal Ik mijn ekklesia bouwen“. Het is Zijn initiatief en Zijn werk. Hij is het hoofd, wij, de ekklesia het uitvoerende lichaam. Het woord voor bouwen [oikodomeo] heeft veel meer een figuurlijke dan materiële betekenis. Zoals Jezus in Joh. 14 Zijn discipelen vertelt dat Hij een woning voor hen bij Hem klaarmaakt (vs 2) en woning voor zichzelf in hen maakt (vs 23) zodat Hij in ons kan zijn en wij in Hem (oa vs 20), en het daar niet gaat over fysieke gebouwen, bouwt Jezus Zijn ekklesia ook niet als fysiek gebouw. Bijbels gezien is een gebouw nooit een kerk in de zin van ekklesia.
In Ef. 2:19-22 ook al die bouwkundige/materiële termen: fundament, opgebouwd, hoeksteen, gebouw, tempel, woonplaats. En ook hier gaat het om de vergelijking, het is figuurlijk én ook heel reëel. De apostelen en profeten zijn het fundament. Jezus is de hoeksteen. Wij zijn het opgroeiende lichaam én een woonplaats van God. En tegelijk ook huisgenoten van God.
In Mat. 18:15-20 legt Jezus meer uit hoe de ekklesia werkt in onderlinge omgang. En ook daar noemt hij het binden/ontbinden waarmee Hij onderstreept hoe het er om gaat om als gemeente niet op logica of eigen inzicht te varen maar Gods wil te zoeken en daarnaar te handelen.
In 18:19 lees je hoe krachtig de ekklesia is als ze samen Gods wil zoeken. “Want waar twee of drie in Mijn Naam vergaderd zijn…” (vs 20) zijn gevleugelde woorden die dus direct verbonden zijn aan de ekklesia.
Door wie wordt de ekklesia gevormd? Door ieder die door Jezus is geroepen én daar gehoor aan heeft gegeven. Dus iedere gelovige.
Een mooi voorbeeld zien we in Hand. 13:1-3 ekklesia komt samen, zoekt Gods wil, voert dat uit. (De uitzending van Barnabas en Paulus)
Samengevat:
Ekklesia is de door Jezus uitgeroepen en gezonden familie van gelovigen, gebouwd op het fundament van apostelen en profeten, met Hemzelf als onverwoestbare hoeksteen.
De ekklesia zoekt actief Gods wil om het op aarde te brengen zoals het in de hemel is. De ekklesia regeert!
Stel jezelf eens voor dat de kerk waar jij deel van bent op bovenstaande manier God gaat zoeken en vervolgens in de wereld gaat brengen wat Gods wil en verlangen is. Wat ga jij dan doen?